میرزا جبار عسگرزاده به سال ۱۲۶۴ در شهر ایروان پایتخت کنونی جمهوری ارمنستان به دنیا آمد و جدّش از مردم تبریز بود. او ابتدا در تبریز کودکستانی را تحت عنوان «باغچه اطفال» دایر کرد و به همان خاطر خود را باغچه ‌بان نامید.

او مدرسه ناشنوایان را در سال ۱۳۰۳ با وجود مخالفت‌های زیاد در تبریز دایر کرد.

او از سال ۱۳۰۷ خورشیدی علیرغم دشواری‌های وسیع چاپف چاپ کتاب‌های ویژه کودکان را با نقاشی‌هایی که خود می‌کشید آغاز کرد. یکی از کتاب ‌های وی با عنوان «بابا برفی» توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به چاپ رسیده و شورای جهانی کتاب کودک آن را به عنوان بهترین کتاب کودک انتخاب کرد.

ابتکارات

ابتکارات ویژه باغچه‌بان در آموزش عبارت بودند از:

  • روش شفاهی در تعلیم ناشنوایان
  • آموزش روش حساب ذهنی به ناشنوایان
  • وسیله‌ای برای نشان دادن پستی و بلندی‌های اقیانوس‌ها روی نقشه به کودکان
  • الفبای گویا
  • گوشی استخوانی یا تلفن گنگ

 آثار:

- برنامه کار آموزگار - ۱۳۰۲

- الفبای آسان - ۱۳۰۳

- الفبای دستی مخصوص ناشنوایان - ۱۳۰۳

- زندگی کودکان - ۱۳۰۸

- گرگ و چوپان - ۱۳۰۸

- خانم خزوک - ۱۳۱۱

- پیر و ترب - ۱۳۱۱

- بازیچه دانش - ۱۳۱۱

- دستور تعلیم الفبا - ۱۳۱۴

- علم آموزش برای دانشسراها -۱۳۲۰

- بادکنک - ۱۳۲۴

- الفبای خودآموز برای سالمندان - ۱۳۲۶

- پروانه‌نین کتابی - ۱۳۲۶

- الفبا - ۱۳۲۷

- اسرار تعلیم و تربیت یا اصول تعلیم الفبا - ۱۳۲۷

- الفبای گویا - ۱۳۲۹

- برنامهٔ یک‌ساله - ۱۳۲۹

- کتاب اول ابتدایی - ۱۳۳۰

- حساب - ۱۳۳۴

- کتاب اول ابتدایی - ۱۳۳۵

- آدمی اصیل و مقیاس واحد آدمی - ۱۳۳۶

- درخت مروارید - ۱۳۳۷

- خیام آذری - ۱۳۳۷

- رباعیات باغچه‌بان - ۱۳۳۷

- روش آموزش کر و لال‌ها - ۱۳۴۳

- من هم در دنیا آرزو دارم - ۱۳۴۵

- بابا برفی - ۱۳۴۶

- عروسان کوه - ۱۳۴۷

- زندگینامهٔ باغچه‌بان به قلم خودش - ۱۳۵۶

- شب به سر رسید - ۱۳۷۳

- کبوتر من کبوتر من - ۱۳۷۳